Արևապաշտպան քսուքի շուրջ շրջանառվող պնդումները

Եվրոպան բախվում է ջերմային ալիքի, որի ժամանակ ջերմաստիճանը գերազանցում է 40 աստիճան Ցելսիուսը, ինչը դժվարացնում է մարդկանց համար հանգիստը և առողջության վերականգնումը։ Այս ֆոնին, մինչ շատերը գիտակցում են արևապաշտպան քսուքի կարևորությունը արևի վնասակար ճառագայթներից պաշտպանվելու համար, սոցիալական ցանցերում հաճախակիորեն հայտնվում են պնդումներ, որոնք կասկածի տակ են դնում դրա անվտանգությունը։ Քննարկումները հիմնականում կենտրոնանում են այն հարցի շուրջ, թե արդյոք արևապաշտպան քսուքը կարող է ավելացնել մաշկի քաղցկեղի ռիսկը, այլ ոչ թե նվազեցնել այն։ Չնայած այս բանավեճը նոր չէ, այն ավելի հաճախ է ի հայտ գալիս, քանի որ գլոբալ ջերմաստիճանը շարունակում է բարձրանալ, իսկ երաշտները և արտակարգ շոգը դառնում են նորմալ երևույթ։

Արդյո՞ք արևապաշտպան քսուքը մեծացնում է մաշկի քաղցկեղի ռիսկը։

Պնդում. «Ազգային քաղցկեղի ինստիտուտի տվյալներով՝ 1940 թվականին արևապաշտպան քսուքի ներդրումից ի վեր մելանոման ավելացել է ավելի քան 200%-ով»։

Այս պնդումը, որը արխիվացված է այստեղ, հայտնվել է մի քանի սոցիալական մեդիա հարթակներում։ Այն նաև արևապաշտպան քսուքը նկարագրում է որպես «թույն», որը խանգարում է մարմնին պատշաճ կերպով կլանել արևի լույսը։

Փաստերի ստուգում. Մոլորեցնող

Նախ, մի շարք ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ արևապաշտպան քսուքի կանոնավոր օգտագործումը իրականում նվազեցնում է մելանոմայի զարգացման ռիսկը։ Կոնեկտիկուտի նահանգի հանրային առողջության դեպարտամենտի հանրային տեղեկատվության պատասխանատու Բրիտանի Շեֆերը հայտարարել է. «Գիտական ապացույցներ չկան, որոնք կհաստատեն արևապաշտպան քսուքի օգտագործման կապը քաղցկեղի ավելի բարձր ռիսկի հետ»։ Շեֆերը DW-ի հետ զրուցել է 2025 թվականին, երբ փաստերի ստուգման թիմը հերքել է արևապաշտպան քսուքի շուրջ նմանատիպ պնդումներ, հատկապես այն կեղծ ենթադրությունը, թե այն երկրները, որոնք ամենաշատն են օգտագործում արևապաշտպան քսուք, ունեն մաշկի քաղցկեղի ամենաբարձր դեպքերը։

Երկրորդ, ԱՄՆ Ազգային քաղցկեղի ինստիտուտը չի հայտարարել, որ արևապաշտպան քսուքի օգտագործումը 1940 թվականից ի վեր մելանոմայի 200%-ով աճի պատճառ է դարձել։ Մելանոմայի նոր դեպքերի վերաբերյալ առկա տվյալները սկսվում են միայն 1975 թվականից։ Այդ տվյալների համաձայն՝ մելանոմայի նոր ախտորոշված դեպքերի մակարդակը 1975-ից մինչև 2023 թվականը աճել է ավելի քան 220%-ով։ Այնուամենայնիվ, ապացույցներ չկան, որոնք կապում են մելանոմայի դեպքերի աճը արևապաշտպան քսուքի օգտագործման հետ։ Փորձագետները նշում են, որ մարդիկ ավելի շատ ժամանակ են անցկացնում արևի տակ։

Ինչու՞ են աճում մելանոմայի դեպքերը։

2023 թվականի ուսումնասիրությունը, որին մասնակցել են ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի, Շվեյցարիայի և Հունգարիայի գիտնականներ, կարող է որոշակի հուշումներ տալ՝ հասկանալու համար, թե ինչու են աճում մելանոմայի դեպքերը։ Հեղինակների կողմից քննարկված վարկածներից մի քանիսը ներառում են.

  • Դեպքերի հաշվառման և փաստաթղթավորման աճ։
  • Մարդիկ ավելի շատ ժամանակ են անցկացնում արևի տակ։
  • Կլիմայի փոփոխություն, հատկապես օզոնային շերտի նվազումը և ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման ինդեքսի տատանումները։
  • Արևապաշտպան քսուքը միշտ չէ, որ պատշաճ կերպով է օգտագործվում։

Վերջին կետը նույնպես ընդգծվել է մի քանի երկրներում անցկացված հանրային հարցումներով, չնայած այն հանձնարարականներին, որ արևապաշտպան քսուքը պետք է կանոնավոր կերպով օգտագործվի։ Պաշտոնյաները նշում են, որ արտակարգ շոգն այլևս հազվադեպ երևույթ չէ, այլ նորմալ։

Օրինակ, Գերմանիայում 2024 թվականին հարցվածների 51%-ը նշել է, որ արևապաշտպան քսուք օգտագործում է միայն ամռանը կամ արևի ուղիղ ճառագայթների տակ գտնվելիս, մինչդեռ 17%-ը նշել է, որ երբեք չի օգտագործում այն։ Իսկ Միացյալ Նահանգներում նույն տարում անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ մեծահասակների 33%-ը խոստովանել է, որ երբեք չի օգտագործում արևապաշտպան քսուք։

ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վարչության (FDA) ուղեցույցները, որոնք կարգավորում են արևապաշտպան քսուքները՝ ապահովելու դրանց անվտանգության և արդյունավետության չափանիշները, խորհուրդ են տալիս կանոնավոր կերպով օգտագործել արևապաշտպան քսուք նույնիսկ ամպամած օրերին։

Source: Original Article