ԵՄ պաշտպանական ինքնավարության մարտահրավերները

Եվրամիության անդամ երկրները վաղուց են հայտարարել պաշտպանության ոլորտում ավելի մեծ ինքնավարության հասնելու իրենց ցանկության մասին, հատկապես ԱՄՆ-ից կախվածությունը նվազեցնելու համատեքստում։ Այնուամենայնիվ, այս նպատակին հասնելը դեռևս բարդ և բազմաշերտ խնդիր է, որը հանդիպում է բազմաթիվ խոչընդոտների։ Չնայած ԵՄ-ի կողմից իրականացվող նախաձեռնություններին՝ ուղղված ներքին պաշտպանական արդյունաբերության զարգացմանը և կարողությունների ընդլայնմանը, դաշինքը շարունակում է մեծապես հենվել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների վրա՝ ինչպես առաջադեմ ռազմական տեխնոլոգիաների, այնպես էլ հնարավոր հակամարտությունների դեպքում անվտանգության երաշխիքների համար։

Այս կախվածությունը հատկապես ակնհայտ է որոշակի հիմնական պաշտպանական համակարգերի և ռազմավարական կարողությունների բացակայության կամ թերզարգացած լինելու դեպքում։ ԵՄ անդամ երկրները դեռևս շարունակում են գնել և օգտագործել ամերիկյան արտադրության կարևորագույն սարքավորումներ՝ սկսած հակաօդային պաշտպանության համակարգերից մինչև նորագույն մարտական ինքնաթիռներ և արբանյակային կապի լուծումներ։ Այս իրավիճակը բարձրացնում է հարցեր ԵՄ-ի՝ իր սեփական անվտանգության կարիքները բավարարելու և համաշխարհային բեմում ավելի անկախ դերակատարում ունենալու կարողության վերաբերյալ։

Հակաօդային պաշտպանության և հրթիռային համակարգերի բացերը

Եվրոպական երկրների համար հրատապ մարտահրավերներից մեկը հակաօդային պաշտպանության (ՀՕՊ) համակարգերի բացերն են։ Ռուսաստանի ագրեսիան Ուկրաինայի դեմ ընդգծել է ՀՕՊ-ի կարևորությունը՝ պաշտպանելու քաղաքացիական ենթակառուցվածքները և զինված ուժերը հրթիռային հարձակումներից։ Չնայած ԵՄ-ի որոշ երկրներ ունեն իրենց սեփական ՀՕՊ համակարգերը, դրանք հաճախ չեն համապատասխանում ամերիկյան «Patriot» համակարգերի արդյունավետությանը և ընդգրկման շառավիղին։

«Patriot» հրթիռային պաշտպանության համակարգերը, որոնք արտադրվում են ԱՄՆ-ում, համարվում են աշխարհում ամենաարդյունավետներից մեկը՝ կարճ և միջին հեռահարության բալիստիկ հրթիռներից, թևավոր հրթիռներից և ինքնաթիռներից պաշտպանվելու համար։ Եվրոպական մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Գերմանիան, Նիդեռլանդները և Իսպանիան, օգտագործում են այս համակարգերը։ Սակայն, ԵՄ-ն դեռևս չունի համարժեք, համաեվրոպական արտադրության այլընտրանք, որը կարողանար լիարժեքորեն փոխարինել «Patriot»-ին և ապահովել Եվրոպայի օդային տարածքի համապարփակ պաշտպանությունը:

Նմանապես, թևավոր հրթիռների ոլորտում, ինչպիսիք են ամերիկյան «Tomahawk»-ները, ԵՄ-ն նույնպես զգալիորեն հետ է մնում։ «Tomahawk»-ները հայտնի են իրենց ճշգրտությամբ և հեռահարությամբ, ինչը նրանց դարձնում է արդյունավետ միջոց հեռավոր թիրախների խոցման համար։ Չնայած եվրոպական որոշ երկրներ ունեն իրենց սեփական թևավոր հրթիռները (օրինակ՝ Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի «Storm Shadow/SCALP-EG»-ը), դրանց քանակը և տեխնիկական բնութագրերը հաճախ զիջում են ամերիկյան համարժեքներին, ինչը սահմանափակում է ԵՄ-ի՝ հարվածային հնարավորությունները։

Մարտական ավիացիայի և տիեզերական կապի կախվածություն

Մարտական ավիացիայի ոլորտում ամերիկյան «F-35» կործանիչները դարձել են ժամանակակից օդային ուժի խորհրդանիշ։ Այս հինգերորդ սերնդի կործանիչները, որոնք արտադրվում են Lockheed Martin ընկերության կողմից, առաջարկում են ստելս տեխնոլոգիա, առաջադեմ սենսորային համակարգեր և ցանցային հնարավորություններ, որոնք անգերազանցելի են շատ այլ ինքնաթիռների կողմից։ ԵՄ անդամ մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Բելգիան, Դանիան, Ֆինլանդիան, Գերմանիան, Իտալիան, Նիդեռլանդները և Լեհաստանը, կամ արդեն ձեռք են բերել, կամ պլանավորում են ձեռք բերել «F-35»-եր։

Չնայած ԵՄ-ն ունի իր սեփական մարտական ինքնաթիռների ծրագրերը, ինչպիսիք են ֆրանսիական «Rafale»-ը և «Eurofighter Typhoon»-ը, դրանք, որպես կանոն, չունեն «F-35»-ի բոլոր հնարավորությունները, հատկապես ստելս տեխնոլոգիայի առումով։ ԵՄ-ն փորձում է զարգացնել իր հաջորդ սերնդի մարտական ինքնաթիռները՝ «Future Combat Air System» (FCAS) և «Global Combat Air Programme» (GCAP) նախագծերի շրջանակներում, սակայն դրանք դեռևս գտնվում են մշակման վաղ փուլում և չեն կարող մոտ ապագայում լիարժեքորեն փոխարինել ամերիկյան ինքնաթիռներին։

Տիեզերական կապի ոլորտում «Starlink» համակարգը, որը մշակվել է SpaceX ընկերության կողմից, ապացուցել է իր անգնահատելի արժեքը՝ ապահովելով հուսալի ինտերնետ կապ նույնիսկ այն վայրերում, որտեղ ավանդական ենթակառուցվածքները խափանված են կամ բացակայում են։ Ուկրաինայի պատերազմը ցույց տվեց «Starlink»-ի կարևորությունը ռազմական գործողությունների և հաղորդակցության համար։ ԵՄ-ն ձգտում է զարգացնել իր սեփական արբանյակային կապի ցանցերը, ինչպիսին է «IRIS²» (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite) նախագիծը, որը նպատակ ունի ապահովել անվտանգ կապի ծառայություններ ԵՄ կառավարությունների, բիզնեսների և քաղաքացիների համար։ Սակայն, այս նախագծերը դեռևս գտնվում են սկզբնական փուլում և չեն կարող անմիջապես փոխարինել «Starlink»-ի կողմից տրամադրվող ծառայություններին։

ԵՄ-ի ճանապարհը դեպի ռազմավարական ինքնավարություն

ԵՄ-ի համար ռազմավարական ինքնավարության հասնելու ճանապարհը պահանջում է զգալի ներդրումներ, համակարգված ջանքեր և քաղաքական կամք։ Այն ներառում է ոչ միայն սեփական պաշտպանական արդյունաբերության զարգացումը, այլև անդամ երկրների միջև համագործակցության խորացումը, ընդհանուր ստանդարտների սահմանումը և պաշտպանական ծախսերի արդյունավետ բաշխումը։ Բացի այդ, ԵՄ-ն պետք է լուծի այն հարցը, թե ինչպես հավասարակշռել ԱՄՆ-ի հետ իրենց դաշնակցային հարաբերությունները՝ միաժամանակ զարգացնելով իր սեփական անկախ պաշտպանական կարողությունները։

Չնայած դժվարություններին, ԵՄ-ն շարունակում է քայլեր ձեռնարկել այս ուղղությամբ՝ աստիճանաբար նվազեցնելով իր կախվածությունը արտաքին մատակարարներից և ամրապնդելով իր դիրքերը որպես անվտանգության անկախ դերակատար։ Այնուամենայնիվ, այս գործընթացը ժամանակատար է, և ԵՄ-ն դեռևս երկար ճանապարհ ունի անցնելու՝ մինչև լիարժեք ռազմավարական ինքնավարության հասնելը։

Source: Original Article