Նախագահ Մակրոնի պատմական այցը Սիրիա

Երկուշաբթի երեկոյան Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Դամասկոսում վայրէջք կատարեց՝ նշանավորելով Եվրոպական Միության առաջնորդի առաջին այցը Սիրիա Բաշար ալ-Ասադի իշխանության անսպասելի փլուզումից և նախկին գրոհային, ապա նախագահ Ահմեդ ալ-Շարաայի վերելքից տասնութ ամիս անց։ Այս այցը կարևոր դիվանագիտական քայլ է, որը վերաձևում է տարածաշրջանային հարաբերությունները և արտացոլում է Սիրիայի քաղաքական լանդշաֆտի զգալի փոփոխությունները։

Մակրոնի ժամանումը Սիրիայի մայրաքաղաք գալիս է այն ժամանակ, երբ միջազգային հանրությունը վերագնահատում է իր մոտեցումը Մերձավոր Արևելքի այս երկրի նկատմամբ։ Ասադի ռեժիմի փլուզումը, որը տեղի ունեցավ երկարատև քաղաքացիական պատերազմից հետո, անսպասելի շրջադարձ էր բազմաթիվ դիտորդների համար։ Նրա անկումը ճանապարհ հարթեց նոր ղեկավարության համար՝ Ահմեդ ալ-Շարաայի գլխավորությամբ, ով նախկինում հայտնի էր որպես «Հայաթ Թահրիր ալ-Շամ» (HTS) խմբավորման առաջնորդ։ Ալ-Շարաայի իշխանության գալը բարձրացրել է բազմաթիվ հարցեր Սիրիայի ապագա ուղղության և նրա միջազգային հարաբերությունների վերաբերյալ։

Այցի դիվանագիտական նշանակությունը

Ֆրանսիան, որը նախկինում խիստ քննադատում էր Ասադի ռեժիմը և աջակցում էր սիրիական ընդդիմության որոշ խմբավորումների, այժմ իր դիրքորոշումը ճշգրտում է նոր իրողություններին համապատասխան։ Մակրոնի այցը կարող է մեկնաբանվել որպես Փարիզի ձգտում՝ վերահաստատելու իր դերը տարածաշրջանում և ուղղակիորեն ներգրավվելու Սիրիայի նոր կառավարության հետ։ Այս քայլը կարող է ազդանշան հանդիսանալ ԵՄ այլ անդամների համար՝ վերանայելու իրենց քաղաքականությունը Սիրիայի նկատմամբ։

ԵՄ-ի շատ երկրներ, այդ թվում՝ Ֆրանսիան, Ասադի կառավարման ընթացքում խիստ սահմանափակումներ էին դրել Սիրիայի հետ հարաբերությունների վրա՝ ի պատասխան ռեժիմի կողմից մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումների և քաղաքացիական բնակչության դեմ բռնությունների։ Այնուամհետև, Ասադի անկումը և նոր իշխանությունների ձևավորումը ստեղծել են նոր դիվանագիտական հնարավորություններ։ Մակրոնի այցը կարող է նպատակ ունենալ գնահատելու ալ-Շարաայի կառավարության հուսալիությունը, քննարկելու տարածաշրջանային անվտանգության հարցերը, ինչպես նաև հնարավոր համագործակցությունը Սիրիայի վերակառուցման և հումանիտար աջակցության ոլորտներում։

«Այս այցը վկայում է այն մասին, որ միջազգային քաղաքականությունը դինամիկ է և արագորեն արձագանքում է նոր իրողություններին։ Ֆրանսիան, լինելով ԵՄ-ի կարևորագույն անդամներից մեկը, ձգտում է պահպանել իր ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքում»։

Ահմեդ ալ-Շարաա. նախկին գրոհայինից՝ նախագահ

Ահմեդ ալ-Շարաայի անցումը զինված խմբավորման ղեկավարից պետության նախագահի պաշտոնին զգալի հետաքրքրություն է առաջացրել։ Նրա ղեկավարած «Հայաթ Թահրիր ալ-Շամ» խմբավորումը, որը նախկինում կապված էր «Ալ-Կաիդա»-ի հետ, վերջին տարիներին փորձել է հեռանալ իր արմատական անցյալից և ներկայանալ որպես ավելի չափավոր ուժ։ Այս փոփոխությունները, ինչպես նաև Ասադի ռեժիմի անկմանը հանգեցրած արագ ռազմական գործողությունները, ալ-Շարաային բերել են իշխանության ղեկին։

Միջազգային հանրությունը զգուշությամբ է վերաբերվում նրա իշխանությանը։ Չնայած նոր կառավարությունը խոստացել է իրականացնել բարեփոխումներ և հարգել մարդու իրավունքները, անցյալի ժառանգությունը դեռևս մնում է քննարկման առարկա։ Մակրոնի այցը կարող է օգտագործվել նաև որպես հարթակ՝ Ֆրանսիայի կողմից ալ-Շարաայի կառավարությանը միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելու ակնկալիքները հայտնելու համար։

Հնարավոր հետևանքներ և ապագա հեռանկարներ

Մակրոնի այցը Սիրիա անկասկած կունենա լայնածավալ հետևանքներ։ Այն կարող է խթանել Սիրիայի վերադարձը միջազգային դիվանագիտական հարթակներին և նպաստել տարածաշրջանում կայունության ամրապնդմանը։ Այնուամենայնիվ, մնում են բազմաթիվ մարտահրավերներ, այդ թվում՝ Սիրիայի վերակառուցման ֆինանսավորումը, փախստականների վերադարձը և երկրում տարբեր էթնիկ և կրոնական խմբերի միջև հաշտեցման գործընթացը։

Ֆրանսիայի նախագահի այցը կարող է նաև ազդել ԵՄ-ի ընդհանուր քաղաքականության վրա Սիրիայի նկատմամբ։ Եթե Մակրոնի կողմից ալ-Շարաայի կառավարության հետ շփումները դրական արդյունքներ տան, ապա ԵՄ-ի այլ երկրներ ևս կարող են հետևել նրա օրինակին։ Սա կնշանակեր Սիրիայի քաղաքական մեկուսացման աստիճանական ավարտ և նոր դարաշրջանի սկիզբ երկրի արտաքին հարաբերություններում։

Այս իրադարձությունը կարևոր հանգրվան է Սիրիայի համար, որը փորձում է վերականգնվել երկարատև հակամարտությունից հետո։ Էմանուել Մակրոնի այցը Դամասկոս ցույց է տալիս, որ միջազգային հանրությունը պատրաստ է քննարկել նոր իրողությունները և փնտրել լուծումներ՝ ապահովելու տարածաշրջանի կայունությունը և անվտանգությունը։

Source: Original Article