Հորմուզի նեղուցի շրջափակման վերականգնումը և տարածաշրջանային լարվածությունը

Միացյալ Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է Հորմուզի նեղուցում Իրանի նավերի և Իրանի հետ գործարքներ կատարող նավերի նկատմամբ ռազմածովային շրջափակումը վերականգնելու մասին։ Այս որոշումը, որը հրապարակվել է 2026 թվականի հուլիսի 13-ին, տարածաշրջանում լարվածության նոր էսկալացիա է նշանավորում, հատկապես հաշվի առնելով նավթի համաշխարհային մատակարարումների համար նեղուցի կարևորությունը։

ԱՄՆ ռազմական ուժերը երեք օր շարունակ հարվածներ են հասցրել Իրանի տարածքում՝ նշելով, որ դրանք ուղղված են «Իրանական ուժերի վրա ծանր վնասներ հասցնելուն և Հորմուզի նեղուցում անմեղ քաղաքացիական անձանց և առևտրային նավերին հարձակվելու նրանց կարողությունը թուլացնելուն»։ ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հայտարարել է, որ հարվածները կատարվել են նախագահ Թրամփի հրահանգով։

Թրամփի սպառնալիքները և Իրանի արձագանքը

Նախագահ Թրամփը հայտարարել է, որ Իրանը «ծանր հարված կստանա» և ընդգծել է, որ ԱՄՆ-ը կիրականացնի հարվածներ Իրանի դեմ, և «ոչ մի անիծված բան չեն կարող անել դրա դեմ»։ Նա նաև անդրադարձել է Նաթանզի ուրանի հարստացման օբյեկտի մոտ գտնվող ստորգետնյա վայրին՝ անվանելով այն «հնարավոր թիրախ մեծ հարվածի համար»։

Իրանի արտգործնախարար Աբաս Արաղչին ծաղրել է Թրամփի սոցիալական մեդիայի գրառումները և նրա պնդումները, թե ԱՄՆ-ը կդառնա «Հորմուզի նեղուցի պահապանը»։ Արաղչին հայտարարել է, որ «Իրանը միշտ եղել է Նեղուցի ՊԱՀԱՊԱՆԸ և այդպես էլ կմնա ՀԱՎԵՐԺ»։ Նա նաև ակնարկել է, որ Իրանը իրավունք ունի վճար պահանջել նեղուցով անցնելու համար, քանի որ «ով ապահովում է առևտրային նավերի անվտանգ անցումը Հորմուզի նեղուցով, պետք է փոխհատուցվի այդ ծառայության համար»։

Ռազմածովային շրջափակում և տարածաշրջանային անվտանգություն

ԱՄՆ ռազմական ուժերը հայտարարել են, որ ռազմածովային շրջափակումը Իրանի դեմ կսկսվի կենտրոնական եվրոպական ժամանակով կեսգիշերին (Երևանի ժամանակով ժամը 02:00-ին)։ CENTCOM-ը նշել է, որ կիրականացնի շրջափակումը «Իրանական նավահանգիստներ և ափամերձ տարածքներ անցնող կամ դրանցից դուրս եկող նավերի դեմ»։ Ծովայիններին խորհուրդ է տրվել հետևել Ծովայինների ծանուցումների հեռարձակումներին և կապ հաստատել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի հետ 16-րդ ալիքով՝ Օմանի ծոցում և Հորմուզի նեղուցի մոտ գործելիս։

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը զգուշացրել է Իրանում լարվածության աճի մասին՝ արտահայտելով «խորը մտահոգություն Պարսից ծոցի տարածաշրջանում ռազմական բախումների լուրջ սրման կապակցությամբ, ներառյալ Իրանի հարձակումները Հորմուզի նեղուցի նավերի վրա, Միացյալ Նահանգների հարձակումները Իրանի Իսլամական Հանրապետության վրա և Իրանի հարձակումները հարևան երկրների թիրախների վրա»։

ԱՄՆ-ի հարվածները և Իրանի հակահարվածները

ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հայտարարել է, որ իր ուժերը կիրակի օրը հարվածել են Իրանի Բանդար Աբասի ռազմածովային բազայի սուզանավերի և նավերի սպասարկման օբյեկտին՝ օգտագործելով ծովային անօդաչու սարքեր։ CENTCOM-ի տվյալներով՝ երեք Corsair անօդաչու մակերեսային նավ հարվածել են նավահանգստի օբյեկտին՝ նշանավորելով ԱՄՆ ուժերի կողմից ծովային անօդաչու սարքերի առաջին մարտական կիրառումը։

Իրանը հայտարարել է, որ հարվածել է Բահրեյնի Շեյխ Իսա ավիաբազային՝ որպես ԱՄՆ-ի վերջին հարձակումների դեմ պատասխան հարվածների երկրորդ փուլ։ Բահրեյնի ռազմական ուժերը մեղադրել են Իրանին խաղաղ բնակչությանը թիրախավորելու մեջ՝ հակասելով Թեհրանի պնդումներին, թե հարվածել է միայն ռազմական օբյեկտներին։ Քուվեյթը նաև հայտարարել է, որ իր հակաօդային պաշտպանությունը ակտիվացվել է «թշնամական օդային թիրախների» պատճառով։

Իրանը նաև պնդել է, որ ոչնչացրել է Օմանի ռադարային համակարգերը՝ ի պատասխան Օմանի կողմից Թեհրանի հարձակումների դեմ պաշտոնական բողոքի։ Հորդանանը հայտարարել է, որ կանխել է Իրանի կողմից արձակված չորս հրթիռ։

Հումանիտար ճգնաժամը Եմենում

Եմենի միջազգայնորեն ճանաչված կառավարությունը պնդել է Սանաայի օդանավակայանի վրա հարձակման մասին՝ նշելով, որ դա արվել է հութի ապստամբներին տեղափոխող իրանական ինքնաթիռի վայրէջքը կանխելու համար։ Եմենի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ «ահաբեկիչ հութի աշխարհազորայինները՝ Իրանի ռեժիմի աջակցությամբ, թույլ չեն տվել եմենական ազգային ինքնաթիռներին վայրէջք կատարել մայրաքաղաք Սանաայի օդանավակայանում, միաժամանակ պնդելով թույլ տալ իրանական ինքնաթիռին խախտել եմենական տարածքը. հետևաբար, օդանավակայանի թռիչքուղին թիրախավորվել է»։

Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ չի կատարի ԱՄՆ-ի հետ ստորագրված վերջին փոխըմբռնման հուշագիրը, եթե Վաշինգտոնը չկատարի պատերազմը դադարեցնելու իր պարտավորությունները։ Իրանը, այնուամենայնիվ, կշարունակի բանակցությունները Կատարի, Պակիստանի և Օմանի միջնորդների հետ՝ լարվածության սրումը կանխելու համար։

Source: Original Article