Մել Բրուքս. Կատակերգության Լեգենդը 100-ամյա Հոբելյանին
Ամերիկացի դերասան և ռեժիսոր Մել Բրուքսը, որը լայնորեն ճանաչված է որպես կատակերգության աշխարհի պիոներներից մեկը, 2026 թվականի հունիսի 28-ին նշում է իր 100-ամյակը։ Բրուքսի ազդեցությունը ժամանցային ինդուստրիայի վրա անուրանալի է, հատկապես նրա համարձակ մոտեցումը սատիրային և տաբուների կոտրմանը։ Նրա կարիերան, որը տևել է ավելի քան յոթ տասնամյակ, ներառում է բազմաթիվ հիշարժան ֆիլմեր, թատերական ներկայացումներ և հեռուստատեսային աշխատանքներ, որոնք փոխել են կատակերգության ընկալումը։
Տաբուների կոտրիչը և սատիրայի վարպետը
Բրուքսի ստեղծագործական ուղին սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, մի ժամանակաշրջան, երբ որոշակի թեմաներ, հատկապես նացիզմի հետ կապված, համարվում էին անթույլատրելի հումորի համար։ Սակայն Բրուքսը ցույց տվեց, որ հումորը կարող է լինել հզոր գործիք նույնիսկ ամենամութ պատմական իրադարձությունները քննադատելու համար։ Նրա 1968 թվականի «Պրոդյուսերները» ֆիլմը, որտեղ ներկայացված էր Ադոլֆ Հիտլերի պարոդիան, իսկական հեղափոխություն էր։ Չնայած որոշ քննադատությունների՝ ֆիլմը մեծ հաջողություն ունեցավ և ճանաչվեց որպես կատակերգության ժանրի կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Այս ֆիլմը ոչ միայն հումորի միջոցով բացահայտեց նացիստական գաղափարախոսության անհեթեթությունը, այլև ճանապարհ հարթեց այլ կատակերգուների համար՝ ավելի համարձակորեն անդրադառնալու բարդ և զգայուն թեմաներին։
Բրուքսի հումորը հաճախ բնութագրվում է որպես պակաս ինտելեկտուալ և ավելի կոպիտ, քան, օրինակ, Վուդի Ալենի հումորը, սակայն հենց այս մոտեցումն է նրան դարձրել յուրահատուկ։ Նա կարողացել է բարձրացնել զանգվածային մշակույթի շրջանակներում սատիրայի նշաձողը՝ ապացուցելով, որ լավ կատակերգությունը կարող է լինել և՛ զվարճալի, և՛ մտածելու տեղիք տվող։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ պարոդիա են անում հայտնի ժանրեր, ինչպիսիք են վեսթերնները («Blazing Saddles»), գիտաֆանտաստիկան («Spaceballs») կամ սարսափ ֆիլմերը («Young Frankenstein»)՝ միաժամանակ պահպանելով իրենց ինքնատիպությունը և հումորային խորությունը։
Բազմակողմանի տաղանդ և «EGOT» մրցանակակիր
Մել Բրուքսի տաղանդը չի սահմանափակվում միայն կինոյով։ Նա ակտիվորեն ներգրավված է եղել փոփ մշակույթի տարբեր ճյուղերում՝ թատրոնում, կինոյում և հեռուստատեսությունում։ Նրա բազմակողմանիության վառ ապացույցն է 2001 թվականին Բրոդվեյում բեմադրված «Պրոդյուսերները» մյուզիքլը, որը հիմնված էր նրա դեբյուտային ֆիլմի վրա։ Մյուզիքլը հսկայական հաջողություն ունեցավ՝ արժանանալով 12 «Թոնի» մրցանակի՝ դառնալով Բրոդվեյի պատմության ամենաշատ մրցանակներ ստացած մյուզիքլը։
Բրուքսը այն եզակի արվեստագետներից է, ով արժանացել է «EGOT» կարգավիճակին, ինչը նշանակում է, որ նա շահել է ԱՄՆ-ի չորս գլխավոր մրցանակները՝ «Էմմի» (հեռուստատեսություն), «Գրեմմի» (երաժշտություն), «Օսկար» (կինո) և «Թոնի» (թատրոն)։ Նա «Օսկար» է ստացել «Պրոդյուսերները» ֆիլմի համար, ինչպես նաև բազմաթիվ «Թոնի», «Էմմի» և «Գրեմմի» մրցանակներ։ 2024 թվականին Բրուքսին շնորհվեց նաև Պատվավոր «Օսկար»՝ կինոարվեստում ունեցած ցմահ ավանդի համար՝ ևս մեկ անգամ ընդգծելով նրա կարևոր դերը համաշխարհային կինեմատոգրաֆիայում։
Ակտիվ մինչև այսօր
Չնայալ իր պատկառելի տարիքին՝ Մել Բրուքսը շարունակում է մնալ ակտիվ ժամանցի ոլորտում։ Նա մասնակցում է հեռուստատեսային նախագծերի, հնչյունավորում է անիմացիոն ֆիլմերի կերպարներ։ Թեև նա նշել է, որ մի փոքր դանդաղեցրել է տեմպերը, սակայն թոշակի անցնելու մտադրություն չունի։ 2017 թվականին Լոնդոնի Վեսթ Էնդում բեմադրվեց նրա «Երիտասարդ Ֆրանկենշտեյնը» ֆիլմի բեմական տարբերակը, 2019 թվականին HBO-ն հեռարձակեց «Մել Բրուքս. Անփաթեթ» կատակերգական հատուկ թողարկումը, իսկ 2021 թվականին լույս տեսավ «Մել Բրուքսի երգերի գիրքը»՝ ներառելով նրա ֆիլմերի և շոուների 23 երգ։
Նրա ամենավերջին նախագիծը 1987 թվականի գիտաֆանտաստիկ պարոդիա «Տիեզերական գնդակներ» («Spaceballs») ֆիլմի շարունակությունն է, որը նախատեսվում է թողարկել 2027 թվականի ապրիլին։ Երկրպագուները հնարավորություն կունենան կրկին հանդիպել Լորդ Դարք Հելմեթին, Արքայադուստր Վեսպային և բազմաթիվ այլ կերպարների «Տիեզերական գնդակներ. Նորը» ֆիլմում։ Բնօրինակ դերասանական կազմի մի քանի անդամներ, այդ թվում՝ ինքը՝ Բրուքսը, կվերադառնան իրենց դերերին։
2026 թվականի հունվարին HBO-ն հեռարձակեց «Մել Բրուքս. 99-ամյա մարդը» վավերագրական ֆիլմը, որը բաղկացած էր երկու մասից։ Այն մանրամասն և զվարճալի կերպով ներկայացնում էր վարպետ սատիրիկի կյանքը, կարիերան և ժառանգությունը՝ նրա 100-ամյակից առաջ։ Մել Բրուքսը շարունակում է մնալ ոգեշնչման աղբյուր նոր սերնդի կատակերգուների համար և նրա ժառանգությունը կշարունակի ապրել ժամանցի աշխարհում։
Source: Original Article
