Լարվածության սրացումը Հորմուզի նեղուցում

Մերձավոր Արևելքում լարվածությունը շարունակում է աճել, քանի որ Միացյալ Նահանգները հայտարարել է Հորմուզի նեղուցի մոտ նոր ռազմական գործողություններ իրականացնելու մասին։ ԱՄՆ ռազմական պաշտոնյաները նշել են, որ այս հարվածների հիմնական նպատակը Իրանի կարողությունների «թուլացումն» է՝ առևտրային նավերի վրա հարձակումներ իրականացնելու առումով։ Այս զարգացումները տեղի են ունենում այն բանից հետո, երբ տարածաշրջանում նավագնացության անվտանգությունը դարձել է միջազգային քննարկումների առանցքային թեմա։

Հորմուզի նեղուցը, որը Պարսից ծոցը կապում է Արաբական ծովի հետ, աշխարհի ամենակարևոր նավթային ճանապարհներից մեկն է։ Աշխարհի նավթի և հեղուկ բնական գազի զգալի մասը փոխադրվում է այս նեղուցով, ինչը այն դարձնում է կենսական նշանակություն ունեցող տարածք համաշխարհային էներգետիկ անվտանգության համար։ Ցանկացած անկայունություն կամ խաթարում այս ջրային ճանապարհում կարող է լուրջ տնտեսական հետևանքներ ունենալ ամբողջ աշխարհում։

ԱՄՆ-ի դիրքորոշումը և հիմնավորումները

Պենտագոնի ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ վերջին հարվածները կանխարգելիչ բնույթ են կրում և ուղղված են Իրանի ռազմական ենթակառուցվածքներին, որոնք, ըստ ԱՄՆ-ի, օգտագործվում են տարածաշրջանում ծովային անվտանգությունը խաթարելու համար։ Ամերիկյան կողմը պնդում է, որ Իրանը պարբերաբար սպառնալիքներ է ստեղծում առևտրային նավերի համար՝ հատկապես Պարսից ծոցում և նրա մատույցներում։ Այս գործողությունները, ըստ ԱՄՆ-ի, ուղղված են Իրանի ռազմածովային կարողությունների նվազեցմանը՝ դրանով իսկ պաշտպանելով միջազգային նավագնացության ազատությունը։

Միացյալ Նահանգները վերջին ամիսներին ավելացրել է իր ռազմական ներկայությունը տարածաշրջանում՝ հայտարարելով, որ դա անհրաժեշտ է Իրանի աճող ագրեսիային հակազդելու համար։ ԱՄՆ Կենտրոնական հրամանատարությունը (CENTCOM) հաճախակի է հրապարակում տեղեկություններ Իրանի կողմից իրականացվող անօդաչու թռչող սարքերի գործողությունների, հրթիռային փորձարկումների և նավերի մոտակայքում «վտանգավոր մանևրների» մասին։ Այս գործողությունները, ըստ ԱՄՆ-ի, սպառնում են տարածաշրջանային կայունությանը և համաշխարհային տնտեսությանը։

Իրանի պատասխանը և տարածաշրջանային հետևանքները

Իրանը կտրուկ դատապարտել է ԱՄՆ-ի գործողությունները՝ դրանք որակելով որպես «ագրեսիա» և «միջազգային իրավունքի խախտում»։ Ի պատասխան ամերիկյան հարվածների՝ Իրանը հայտարարել է, որ թիրախավորել է ԱՄՆ դաշնակիցներին տարածաշրջանում։ Թեև կոնկրետ թիրախները չեն հստակեցվել, ենթադրվում է, որ խոսքը վերաբերում է Պարսից ծոցի արաբական երկրներին կամ Իսրայելին, որոնք հաճախ են հայտնվում Իրանի կողմից ռազմական կամ քաղաքական ճնշման տակ։

Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ նշելով, որ երկիրը լիովին պատրաստ է պաշտպանել իր տարածքային ամբողջականությունն ու շահերը։ Իրանը պնդում է, որ իր ռազմական գործողությունները բացառապես պաշտպանական բնույթ են կրում և ուղղված են արտաքին սպառնալիքներին հակազդելուն։ Իրանի պաշտոնյաները նաև մեղադրել են Միացյալ Նահանգներին տարածաշրջանում լարվածություն ստեղծելու և «անհարկի միջամտության» մեջ։

Միջազգային արձագանքը և մտահոգությունները

Միջազգային հանրությունը մտահոգություն է հայտնել Մերձավոր Արևելքում սրվող լարվածության կապակցությամբ։ ՄԱԿ-ի և եվրոպական մի շարք երկրների ներկայացուցիչները կոչ են արել բոլոր կողմերին զսպվածություն ցուցաբերել և խուսափել այնպիսի գործողություններից, որոնք կարող են էլ ավելի սրել իրավիճակը։ Մտավախություն կա, որ ցանկացած սխալ հաշվարկ կամ էսկալացիա կարող է հանգեցնել ավելի լայնամասշտաբ հակամարտության, որը կունենա աղետալի հետևանքներ տարածաշրջանի և ամբողջ աշխարհի համար։

Միջազգային վերլուծաբանները նշում են, որ Հորմուզի նեղուցի շուրջ սրվող իրավիճակը կարող է բացասաբար անդրադառնալ նավթի համաշխարհային գների վրա՝ հանգեցնելով էներգակիրների թանկացմանը և գլոբալ տնտեսական անկայունությանը։ Շատերը կոչ են անում դիվանագիտական լուծումներ գտնել և խուսափել ռազմական առճակատումից։

Ապագա հեռանկարներ

Անորոշությունը Հորմուզի նեղուցի շուրջ պահպանվում է։ Միացյալ Նահանգները հաստատակամ է իր դիրքորոշման մեջ՝ պաշտպանելու միջազգային նավագնացությունը, մինչդեռ Իրանը շարունակում է պնդել իր իրավունքը՝ պաշտպանելու իր ինքնիշխանությունը և տարածաշրջանային շահերը։ Այս երկու հզոր ուժերի միջև լարվածությունը, հավանաբար, կշարունակվի, և աշխարհը ուշադիր հետևում է զարգացումներին՝ հույս ունենալով խուսափել լայնածավալ հակամարտությունից։

Source: Original Article