Ալան Գրինսպենի դերը և ազդեցությունը

Ալան Գրինսպենը, ով գլխավորել է ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգը (Federal Reserve) գրեթե երկու տասնամյակ՝ 1987-ից մինչև 2006 թվականը, դարձել է համաշխարհային ֆինանսական շուկաների առանցքային դեմքերից մեկը։ Նրա պաշտոնավարումը համընկել է տնտեսական զարգացման և բազմաթիվ ճգնաժամերի հետ, որոնք պահանջում էին վճռական և հաճախ ոչ ստանդարտ լուծումներ։ Գրինսպենը հայտնի էր իր խորաթափանց, բայց երբեմն բարդ արտահայտություններով, որոնք հաճախ մեկնաբանվում էին տարբեր կերպ՝ ավելացնելով նրա առեղծվածային կերպարին։

Նախնական տարիներ և Կենտրոնական բանկի ղեկավարում

Մինչև Դաշնային պահուստային համակարգի ղեկավար դառնալը, Գրինսպենը տնտեսագիտական խորհրդատու էր և ծառայում էր տարբեր կառավարական պաշտոններում։ Նա նշանակվեց Fed-ի նախագահ 1987 թվականին՝ այն ժամանակ, երբ համաշխարհային տնտեսությունը բախվում էր անորոշությունների։ Նրա առաջին լուրջ փորձությունը տեղի ունեցավ նույն թվականի հոկտեմբերին՝ «Սև երկուշաբթի»-ի ժամանակ, երբ համաշխարհային ֆոնդային շուկաները կտրուկ անկում ապրեցին։ Գրինսպենի արագ և վճռական արձագանքը՝ իրացվելիության ներարկումը համակարգ, լայնորեն գնահատվեց որպես շուկայի կայունացմանն ուղղված հաջող քայլ:

«Մեծ մոդերացիա» և տեխնոլոգիական բում

1990-ական թվականները Գրինսպենի ղեկավարության ներքո հաճախ բնութագրվում են որպես «Մեծ մոդերացիայի» ժամանակաշրջան, երբ ԱՄՆ տնտեսությունը վայելում էր ցածր գնաճ և կայուն աճ։ Այս շրջանում տեխնոլոգիական ոլորտի բումը, որը հայտնի է որպես «dot-com» փուչիկ, մեծապես ազդեց տնտեսական լանդշաֆտի վրա։ Գրինսպենի քաղաքականությունը, որը հաճախ դիտվում էր որպես «հարմարվողական»՝ ցածր տոկոսադրույքներ պահպանելով, նպաստեց այս աճին։ Սակայն, այս քաղաքականությունը հետագայում քննադատվեց՝ նպաստելու համար ակտիվների գների փուչիկների ձևավորմանը։

Քննադատություն և 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամ

Թեև Գրինսպենը երկար տարիներ համարվում էր ֆինանսական կայունության երաշխավոր, 2008 թվականի համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամը լուրջ հարված հասցրեց նրա հեղինակությանը։ Շատ քննադատներ պնդում էին, որ նրա կողմից ցածր տոկոսադրույքների երկարատև պահպանումը, ինչպես նաև ֆինանսական շուկաների, հատկապես հիփոթեքային վարկերի շուկայի անբավարար կարգավորումը, նպաստեցին ճգնաժամի ձևավորմանը։ Գրինսպենը ինքը, վկայություն տալով Կոնգրեսում, խոստովանեց, որ իր աշխարհայացքը՝ հիմնված այն համոզմունքի վրա, որ շուկաները կարող են ինքնակարգավորվել, ուներ թերություններ։

«Ես սխալվեցի՝ ենթադրելով, որ կազմակերպությունների, մասնավորապես բանկերի ինքնապահպանման շահը կպաշտպանի բաժնետերերին և ընկերություններին։ Ես սխալվեցի՝ ենթադրելով, որ շուկաներն ինքնին կարող են լինել բավարար կարգավորիչ»։

Ժառանգություն և դասեր

Ալան Գրինսպենի ժառանգությունը բարդ է և բազմաշերտ։ Մի կողմից, նա վերագրվում է տնտեսական աճի և կայունության երկարատև շրջաններ ապահովելու համար։ Մյուս կողմից, նա քննադատվում է ֆինանսական փուչիկների ձևավորմանը նպաստելու և ֆինանսական համակարգի խոցելիությունը թերագնահատելու համար։ Նրա պաշտոնավարումը դասեր տվեց կենտրոնական բանկային գործունեության և ֆինանսական կարգավորման կարևորության մասին։

Ժամանակակից կենտրոնական բանկերը, հաշվի առնելով Գրինսպենի դարաշրջանի փորձը, այժմ ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում ֆինանսական կայունությանը և մակրոպրուդենցիալ քաղաքականությանը՝ փորձելով կանխել ապագա ճգնաժամերը։ Գրինսպենի գործունեությունը մնում է ակտիվ քննարկումների առարկա տնտեսագետների և քաղաքականություն մշակողների շրջանում, քանի որ նրա որոշումները և դրանց հետևանքները շարունակում են ազդել համաշխարհային ֆինանսական մտքի վրա։

Նրա դերը Fed-ի ղեկավարի պաշտոնում, որը բնութագրվում էր ճգնաժամային կառավարման և տնտեսական աճի խթանման փորձերով, ընդգծում է կենտրոնական բանկային գործունեության բարդությունը և այն մարտահրավերները, որոնց բախվում են քաղաքականություն մշակողները՝ հավասարակշռելով տնտեսական աճի, գնաճի և ֆինանսական կայունության նպատակները։

Source: Original Article